Những tin tức về hải tặc Somalia liên tục xuất hiện trên trang nhất các phương tiện truyền thông thế giới từ đầu năm đến nay cho thấy sự nóng bỏng của sự việc. Đặc biệt, sau vụ tàu Sirius Star chở lượng dầu trị giá 100 triệu USD bị bắt giữ vào ngày 16.11, thì người ta mới thấy hết được hiểm họa to lớn từ hải tặc. Bởi, theo nhiều chuyên gia hàng hải thì đây chính là vụ 11.9 trên biển.
Liên Hiệp quốc vào cuộc
Vào ngày thứ năm, 20.11, Hội đồng Bảo an (HĐBA) Liên Hiệp Quốc đã nhóm họp nhằm xem xét về tình hình hải tặc Somalia thông qua báo cáo của Tổng thư ký LHQ Ban Ki-moon. Chủ đề chính là đề cập đến hải tặc tại vịnh Aden cùng khu vực Biển Đỏ và Ấn Độ Dương đã vượt qua tầm kiểm soát của cộng đồng quốc tế. Ông Ban Ki-moon nêu rõ: "Từ 1.1.2008, tại bờ biển Somalia đã có 65 tàu bị hải tặc bắt giữ. Và theo đánh giá của các nhà chuyên môn, đã có từ 25 -30 triệu USD được chi ra để chuộc lại các tàu bị nạn". Trong đó chưa tính đến tiền sẽ chuộc 17 tàu cùng hơn 300 thủy thủ đang còn nằm trong tay bọn hải tặc.
Ông Ban Ki-moon gọi hải tặc Somalia là "sự đe dọa nghiêm trọng thường xuyên". Hơn thế, các tàu từ châu Âu khó có thể không đi qua vùng vịnh Aden để đến Ấn Độ Dương hay đến vùng Bắc Phi, bởi nếu theo đường vòng phía Bắc lục địa đen sẽ lâu hơn và sẽ đắt hơn. Ngoài ra, các tàu chở hàng nhân đạo cho người dân Somalia, nơi mà cuộc nội chiến diễn ra gần 20 năm cũng rất khó khăn khi tiếp cận với quốc gia nghèo đói, loạn lạc này. Đây chính là nguyên nhân để hải tặc Somalia "nở rộ" - ông Ban Ki-moon nhấn mạnh.
Đề xuất phương cách phòng chống bọn hải tặc, TTK Ban Ki-moon hoan nghênh sự có mặt của các tàu chiến Mỹ, Nga và Pháp tại Aden cũng như đề nghị các quốc gia sử dụng các biện pháp cứng rắn với các nước, các nhân vật, có liên quan đến hải tặc, cũng như cấm cung cấp vũ khí, khí tài cho bọn chúng. Một văn bản mang tính pháp lý như thế sẽ được HĐBA thông qua trong thời gian sắp tới. Đây sẽ là văn bản thứ ba trong năm nay mà HĐBA LHQ ban hành. Lần gần đây nhất, vào tháng 10, HĐBA cũng kêu gọi tất cả các quốc gia "quan tâm đến an ninh vùng biển tham gia tích cực vào cuộc chiến với hải tặc". Và đề nghị các quốc gia gửi tàu chiến, máy bay đến vùng biển châu Phi.
Chiến dịch Atalanta của châu Âu
Vịnh Aden là một trong những tuyến đường thủy quan trọng nối liền châu Âu và châu Á. Hằng năm trung bình có 16.000 - 20.000 lượt tàu qua lại nơi đây. Theo BBC News, thông qua kênh đào Suez và vùng Aden, hằng năm có 1/3 tổng lượng dầu thế giới được trung chuyển qua đây. Theo báo Gazeta.ru, Nga, có thông tin cho rằng, một số người nào đó ở Tiểu vương quốc Ả Rập Thống Nhất, Canada, Anh, đã cung cấp thông tin về tàu chở hàng của các hãng vận tải lớn cho bọn hải tặc. Dường như sau đó hải tặc chia "lợi nhuận" cho những người này. Tuy nhiên theo thẩm định, trong thời gian gần đây hải tặc tự mình lên kế hoạch mà không cần sự chỉ dẫn từ xa. Bên cạnh đó một số cảnh sát, quân nhân bản địa do không được trả lương đã gia nhập với bọn chúng.
Trong tình thế hải tặc ngày càng lộng hành, nhiều quốc gia đã hành động vì lợi ích chung. Và cuối cùng Liên minh châu Âu (EU) cũng vào cuộc. Ngày 10.11 vừa qua, tại Bussels, Bỉ, các Bộ trưởng Ngoại giao EU thông qua quyết định tiến hành chiến dịch Atalanta dọc miền duyên hải Somalia. Đây sẽ là chiến dịch quân sự đầu tiên trong lịch sử của hải quân EU. Theo lời Bộ trưởng Quốc phòng Đức - Franz Josef Jung, mục đích của chiến dịch là "cuộc chiến với hải tặc, thiết lập lại an ninh biển nhằm đảm bảo an toàn và tự do đi lại cho các tàu thương mại". Dự kiến chiến dịch sẽ bắt đầu vào ngày 8.12 tới. Tham gia chiến dịch Atalanta sẽ có từ 5 - 7 tàu chiến với sự có mặt của hải quân Anh, Pháp, Đức, Hy Lạp, Hà Lan, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Thụy Điển. Ngoài ra còn có mặt quân của Na Uy, nước không thuộc EU.
Cũng cần nhắc lại rằng, trước thời điểm này, từ đầu năm 2002, tại vịnh Aden đã có tàu chiến của NATO, tham gia vào chiến dịch chống khủng bố mang tên "Enduring Freedom". Trong đó có khu trục hạm của Ý và 2 tàu chiến của Hy Lạp và Anh.Hiện tại vịnh Aden cũng có các tàu thuộc hạm đội 5 của Mỹ, trong đó có khu trục hạm Howard. Ngoài ra còn có các tàu chiến: Tabar của Ấn Độ, Navarra của Tây Ban Nha, Absalon của Đan Mạch, Ron của Đức, Camberland của Anh cùng các tàu chiến của Nga, Hàn Quốc, Nhật Bản, đang ngày đêm quần thảo trong khu vực này.
Các quốc gia đang kỳ vọng vào chiến thắng của cuộc chiến chống hải tặc. Nhưng phía Mỹ thì không tin vào điều này. Báo Lao Động, Nga, dẫn lời Thư ký báo chí Lầu Năm Góc Geoff Morrell: "Có thể điều lực lượng hải quân tất cả các nước trên thế giới để kiểm soát toàn bộ tàu của hải tặc trong vùng này. Nhưng điều này không giải quyết được vấn đề". Morrell cho rằng, cộng đồng quốc tế "cần phải giải quyết vấn đề kinh tế và chính trị của Somalia".
Nguyên nhân hải tặc lộng hành là sự bất lực của chính quyền bản địa, mà một số trong số đó có liên hệ với bọn tội phạm. Đơn cử ví dụ: Trong vài tháng gần đây, 60 tên hải tặc bị bắt giữ nhưng đã được trả tự do.
Ngữ Tử Yên