Hạ lãi suất, không lẽ là chuyện đùa?

Tuyên bố chắc như đinh đóng cột sẽ giảm lãi suất (LS) các món nợ cũ cho tất cả doanh nghiệp (DN) và hộ dân xuống 15%/năm, nhưng không ít ngân hàng (NH) cố tình vẽ ra các điều kiện ngặt nghèo để "ngáng đường" DN.

Theo quyết định của NH TMCP Á Châu (ACB) được ký ban hành ngày 17.7, để chia sẻ và giúp khách hàng vượt qua khó khăn duy trì ổn định, từng bước phát triển sản xuất kinh doanh (SXKD), NH này áp dụng việc điều chỉnh LS các hợp đồng tín dụng cũ xuống còn tối đa 15%/năm. Ông N.T.Đ - Tổng giám đốc (TGĐ) Công ty CP chuyên kinh doanh hàng xuất khẩu, trụ sở tại Long Biên, Hà Nội vô cùng mừng rỡ, không cần chờ NH gọi, liền chủ động yêu cầu các nhân viên của mình nhanh chóng lấy hồ sơ đến NH làm thủ tục giảm LS. “Khi nhân viên của chúng tôi đến, họ trưng ra một quyết định kèm theo vô số các điều kiện. Nhưng đau nhất là họ nói chúng tôi không thuộc khách hàng nhóm 1 theo tiêu chí phân loại nợ nên không được giảm LS” - ông N.T.Đ đau khổ đưa ra tờ quyết định mới ký ban hành của ACB.

Đánh đố doanh nghiệp

Rõ ràng việc vẽ ra tiêu chí, chỉ cho DN thuộc nhóm 1 thì lại chỉ béo các DN tốt, DN khỏe, không có khó khăn. Số còn lại phần lớn thuộc nhóm 2, nhóm 3 cần hỗ trợ, giúp đỡ thì lại không được hưởng TS Cao Sĩ Kiêm - Nguyên Thống đốc NHNN

Trong khoản 1 của thông báo này yêu cầu khách hàng phải thỏa mãn đồng thời 5 điều kiện: phải sử dụng đúng mục đích vay; phải tuân thủ đầy đủ các thỏa thuận pháp lý về cấp tín dụng với NH; được đánh giá là khách hàng thuộc nhóm cấp tín dụng bình thường theo quy định tại định hướng chính sách tín dụng; LS cho vay cao đang áp dụng theo hợp đồng tín dụng cao hơn 15%/năm. Điều kiện cuối cùng là khách hàng phải thuộc nhóm 1 theo tiêu chí phân loại nợ.

Trong bối cảnh khó khăn hiện nay, để đáp ứng được những tiêu chí như “khách hàng thuộc nhóm cấp tín dụng bình thường” đã là quá sức của DN, thế nhưng việc “thòng” thêm tiêu chuẩn nhóm 1 của ACB khiến hàng loạt DN khó khăn không được giảm LS. Bởi thực tế, theo TS Cao Sĩ Kiêm - nguyên Thống đốc NHNN Việt Nam, Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN quy định về phân loại nợ thì nợ nhóm 1 (tức nợ đủ tiêu chuẩn) là các khoản nợ mà tổ chức tín dụng (TCTD) đánh giá có đủ khả năng thu hồi đầy đủ cả gốc và lãi đúng thời hạn. Còn nợ nhóm 2 (nợ cần chú ý) bao gồm các khoản nợ quá hạn dưới 90 ngày... nợ nhóm 3 (nợ dưới tiêu chuẩn) bao gồm các khoản nợ quá hạn từ 90 - 180 ngày. “NH hoạt động phải bảo đảm sự an toàn, thế nhưng, rõ ràng việc vẽ ra tiêu chí, chỉ cho DN thuộc nhóm 1 thì lại chỉ béo các DN tốt, DN khỏe, không có khó khăn. Số còn lại phần lớn thuộc nhóm 2, nhóm 3 cần hỗ trợ, giúp đỡ thì lại không được hưởng” - TS Kiêm thẳng thắn nói.

Rất nhiều DN sau khi nghe và tiếp xúc với cách làm của NH như trên cũng tỏ ra bức xúc, ông Nguyễn Sỹ Hải - Phó TGĐ Công ty CP sản xuất nhựa Hòa Phát (KCN Sài Đồng, Hà Nội) nói: “Họ tuyên bố ầm ĩ là hạ LS cho tất cả DN và hộ dân, cho các khoản vay đã quá hạn... để làm gì, chẳng lẽ chỉ để làm thương hiệu. Vẽ ra một chính sách như thế thì chẳng có ích gì cho DN khó khăn. Đó làm sao gọi là chia sẻ”.

Khác với những tiêu chí cụ thể, ngặt nghèo ở ACB, từ hội sở của mình, một số NH khác lại đưa ra quyết định yêu cầu các chi nhánh toàn hệ thống giảm LS xuống còn tối đa 15%/năm, có thể thấp hơn nhưng lại “cài” vào một câu rất chung chung: “Các chi nhánh tự quyết định đảm bảo lợi ích chi nhánh và theo quy định của NHNN và NH cùng thời kỳ”. Với chỉ đạo như vậy, thì theo các chuyên gia sẽ dẫn tới mỗi chi nhánh làm một kiểu, dẫn tới DN khó mà được hỗ trợ và chỉ có ngồi mơ mới được giảm LS.

“Chỉ là lời nói đùa hay sao?”

Lãnh đạo Công ty CP sản xuất gỗ nhân tạo Tiến Phát (trụ sở tại Bình Dương) chia sẻ, DN ông thuộc nhóm đối tượng vừa và nhỏ, làm ăn tốt, có tình hình tài chính minh bạch, tuy nhiên, hiện công ty vẫn phải vay với LS 16%/năm. “Mức lãi suất 16% này cũng chỉ mới được một NH áp dụng sau khi công ty trả xong món nợ cũ vay trước đó. Còn lại, vẫn có một số khoản vay khác phải trả 17-18%/năm. Nhưng NH nói nếu trả trước hạn, công ty sẽ phải chịu một mức phạt, mà nếu cộng cả tiền phạt này với mức LS thấp thì khi chia ra cũng tương đương mức LS cao mà công ty đã vay trước đó” - lãnh đạo DN này ngán ngẩm nói.

Không chỉ riêng những DN nhỏ mới gặp cảnh chưa được giảm LS cho những hợp đồng vay cũ, nhiều DN lớn đến giờ phút này cũng chưa hề nhận được thông báo giảm LS từ NH. Ông Võ Trường Thành - TGĐ Công ty CP Tập đoàn kỹ nghệ gỗ Trường Thành cho biết phần lớn hợp đồng vay cũ có LS là 17%/năm, một số hợp đồng nhỏ hơn có LS vay lên đến 19%/năm. Mặc dù công ty đã liên tục làm đơn kiến nghị xem xét nhưng đến nay vẫn chưa có NH nào đồng ý giảm LS. “Công ty chúng tôi luôn được xếp hạng tín dụng loại 1.  Thế nhưng các NH vẫn trả lời là chưa có hướng dẫn thực hiện từ phía NHNN. Vậy thông tin phải giảm LS vay cũ về mức 15%/năm chỉ là lời nói đùa hay sao?”, ông Thành bức xúc.

Tương tự, ông Cao Tiến Vị - TGĐ Công ty giấy Sài Gòn cũng cho biết chỉ mới được giảm LS của một ít hợp đồng về mức  15%/năm, còn một số hợp đồng vay vốn khác công ty vẫn phải trả LS ở mức 16,5%/năm. Không muốn nêu tên nhưng ông Vị cho biết những hợp đồng chưa giảm LS cũng thuộc về những NH thương mại lớn. Lý do các NH này đưa ra là do vốn huy động đầu vào vẫn còn cao nên cần có thêm thời gian mới giảm thêm LS cho vay.

“Rối” từ chỉ đạo

Bình luận về việc mỗi NH làm một kiểu, một chuyên gia tài chính không ngạc nhiên về điều đó bởi ngay tại văn bản điều hành của NHNN cũng đã đầy sự khó hiểu. Cụ thể, tại văn bản số 198 gửi các NH thương mại, NHNN yêu cầu các NH tích cực, chủ động giảm LS cho các DN và hộ dân. “Nếu chỉ dừng lại ở đây, thì tôi hiểu là khách hàng cá nhân không được xem xét giảm. Đó là một sự thiệt thòi, và không công bằng cho các cá nhân” - ông nói. Thế nhưng, điều đáng bàn là ngay tại nội dung này, lại kèm theo một câu: “Giảm LS xuống tối đa 15%/năm giúp DN và hộ dân vượt qua khó khăn, duy trì ổn định và từng bước phát triển SXKD”. Điều đó, cũng đồng nghĩa với cách hiểu chỉ có DN và hộ dân có SXKD mới được giảm, còn lĩnh vực không khuyến khích như bất động sản, tiêu dùng hoàn toàn bị loại bỏ. “Thế nào là hộ dân, nên hiểu nông dân hay hộ sản xuất? Ban hành một văn bản chỉ đạo như vậy làm sao mỗi NH không làm một kiểu” - ông nói.

Thực tế hiện nay một số NH như SHB giảm cho tất cả các khách hàng cá nhân và DN, còn BIDV ra thông báo chỉ hạ cho các DN, hộ dân và lưu ý không hạ cho các khách hàng cá nhân. Trong khi ACB thì hạ cho cả hai đối tượng, nhưng lại kèm theo một loạt các điều kiện ngặt nghèo.

Ông Võ Trí Thành - Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế T.Ư cho rằng, không ai ép các NH giảm LS nợ cũ, NHNN cũng không có quyền can thiệp vào việc kinh doanh của các NH và DN. “Tất cả là sự tự nguyện, vận động, kêu gọi. Không ai cấm DN quảng bá cho bản thân mình, kể cả NH. Nhưng một khi đã hứa, đã tuyên bố thì nên nói thật, làm thật. Còn làm không đúng, làm cho có là điều rất đáng phê phán” - ông nói.

Anh Vũ

>> Hạ lãi suất nợ cũ
>> Ngân hàng chấp nhận giảm lợi nhuận, hạ lãi suất
>> Hạ lãi suất nợ cũ xuống 15%/năm
>> Có thể hạ lãi suất huy động xuống 9%/năm
>> Một số ngân hàng hạ lãi suất huy động
>> Dè dặt hạ lãi suất
>> Thống đốc Nguyễn Văn Bình: “Tìm nhiều giải pháp để hạ lãi suất”
>> Kiến nghị hạ lãi suất huy động của tổ chức
>> Ngân hàng chưa dám hạ lãi suất vì “thăm dò” nhau
>> Hạ lãi suất
>> Đầu tháng 7, bắt đầu hạ lãi suất
>> Ngân hàng trước áp lực hạ lãi suất