An toàn bay bị đe dọa

Dọa có bom trên máy bay bị phạt tối đa 30 triệu đồng và cấm bay trong 1 năm; còn mở cửa thoát hiểm, quấy rối tiếp viên... mức phạt chỉ vài triệu đến hơn chục triệu đồng. Mức phạt không đủ sức răn đe đang khiến an ninh chuyến bay liên tiếp bị đe dọa.

Những hành vi đe dọa an toàn bay thường thấy nhất thời gian qua là tự ý mở cửa thoát hiểm máy bay, sàm sỡ tiếp viên, gây rối trật tự, tung tin có bom đe dọa an ninh chuyến bay...

Mới đây nhất, trên chuyến bay VN1265 của Vietnam Airlines (VNA) từ Vinh đi TP.HCM chiều tối ngày 14.2, khi tới sân bay Tân Sơn Nhất, hành khách Lê Văn Thuận (Thanh Hóa) đã mở cửa thoát hiểm máy bay theo lời nhờ của một phụ nữ bế con nhỏ đang quấy khóc, để...  xuống cho nhanh. Hành khách này đã bị Thanh tra Bộ Giao thông vận tải (GTVT) xử phạt 15 triệu đồng.

Không chỉ khách nội “hồn nhiên”, VNA từng phải thực hiện giám sát đặc biệt với một vị khách lớn tuổi người Đài Loan trên chuyến bay VN581 từ Cao Hùng (Đài Loan) về TP.HCM hồi giữa tháng 11.2011. Sau khi máy bay cất cánh được khoảng 1 giờ, hành khách Chuang Wen (sinh năm 1930) khi đi tìm nhà vệ sinh đã tưởng cửa thoát hiểm là cửa nhà vệ sinh, nên mở nắp bảo vệ, nhấc cần gạt lên và cố ấn nút để mở cửa. Rất may, một hành khách ngồi gần đó đã kịp thời ngăn chặn.

Các hãng hàng không cũng đau đầu vì hành khách quậy do say rượu, sàm sỡ, gây rối tiếp viên, hút thuốc trong nhà vệ sinh, thậm chí cố ý mang vật nhọn lên máy bay, tung tin có bom. Mới đây, trên chuyến bay VN9513 từ Bắc Kinh đi Đà Nẵng của VNA, một nữ hành khách người Trung Quốc liên tục có hành động gây rối, tấn công tiếp viên hàng không từ khi cất cánh cho đến khi vào lãnh thổ VN. Hành khách này sau đó đã bị xử phạt 4 triệu đồng. Một hành khách khác là sĩ quan công an cũng từng bị phạt 2 triệu đồng do trêu ghẹo, sàm sỡ nữ tiếp viên…

Cần tăng mức xử phạt

Một chuyên gia trong lĩnh vực an ninh hàng không cho biết việc mở cửa thoát hiểm khi đang bay rất khó, nhưng lại tương đối dễ khi máy bay dưới mặt đất nếu đủ sức khỏe và thực hiện đúng chỉ dẫn ghi trên cửa thoát hiểm. Trên thực tế, để mở được cửa thoát hiểm, hành khách sẽ phải nhấn nút, xoay cần gạt, chưa kể trước mỗi chuyến bay, tiếp viên đều có lưu ý đặc biệt với những hành khách ngồi gần cửa thoát hiểm, nên không thể có chuyện vô tình mở cửa. Khung xử phạt cho hành vi trên là 15 - 20 triệu đồng, nhưng theo đại diện một hãng hàng không, mức xử phạt này không thấm vào đâu so với thiệt hại mà hãng phải chịu. Điển hình như vụ hành khách Lê Văn Thuận mở cửa, để khắc phục sự cố cầu phao bị trượt bung, VNA đã phải hoãn lại kế hoạch bay và sửa chữa, cuốn lại phao trượt với chi phí khoảng 10.000 USD.

Trao đổi với PV Thanh Niên, ông Phan Xuân Đức, Phó tổng giám đốc VNA, cho rằng cần phải tăng mức xử phạt với các hành khách vi phạm để tăng tính răn đe. Tuy nhiên, theo ông Đức, khung xử phạt dù có tăng lên vài chục triệu đồng cũng không ăn thua so với thiệt hại mà hãng phải gánh chịu mỗi lần sửa chữa lên tới vài trăm triệu đồng. Thêm vào đó, việc xử phạt thuộc thẩm quyền của cơ quan nhà nước, doanh nghiệp không được phạt, nên vẫn phải “nghiến răng” chịu đựng khắc phục sự cố.

Thực tế từ tháng 7.2010, khung xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hàng không theo Nghị định 60/CP đã được nâng lên đáng kể. Ví dụ như nếu dọa có bom, hành khách sẽ bị phạt 10 - 20 triệu đồng trong trường hợp máy bay đang ở dưới mặt đất, 30 triệu đồng nếu máy bay đã cất cánh, vi phạm nghiêm trọng có thể bị cấm bay trong vòng 1 năm. Tuy nhiên, mức phạt này vẫn không ngăn được các vụ vi phạm có xu hướng tăng thời gian gần đây.

Tại hội nghị về hàng không mới đây, ông Phạm Quý Tiêu, Thứ trưởng Bộ GTVT kiêm Cục trưởng Cục Hàng không VN, cho rằng cần sửa đổi, bổ sung luật Hàng không và tăng mức xử phạt do hiện nay còn nhẹ. Đơn cử, hành khách tự ý mở cửa thoát hiểm chỉ bị phạt 15 triệu đồng, trong khi hậu quả liên đới là chuyến bay chậm hàng tiếng đồng hồ, ảnh hưởng đến kế hoạch khai thác của hãng và hàng trăm hành khách khác, là những thiệt hại không thể tính toán hết.

Mai Hà