Rất nhiều văn bản của Nhà nước nghiêm cấm tuyệt đối săn bắn voi, kể cả việc xử lý hình sự. Voi được đưa vào sách đỏ Việt Nam và thế giới ở bậc E (loài nguy cấp)... Tuy nhiên, việc bảo vệ đàn voi vẫn chưa được đặt nặng.

Ngày 16.5.2006, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 773/QĐ-TTg về việc phê duyệt kế hoạch hành động khẩn cấp đến năm 2010 để bảo tồn đàn voi ở Việt Nam. Sau hơn 3 năm trôi qua, chỉ có Nghệ An mới xây dựng xong dự án và đang chờ UBND tỉnh phê duyệt rồi trình lên Trung ương duyệt kinh phí (khoảng 11 tỉ đồng), còn 2 tỉnh Đồng Nai và Đắk Lắk vẫn loay hoay với đề cương khảo sát.

Đồng Nai phải mất hơn 2 năm bàn cãi với Bộ NN-PTNT về khoản 108 triệu đồng kinh phí thực hiện khảo sát làm dự án là tiền của ngân sách địa phương hay Trung ương bỏ ra. Trong lúc “tranh cãi”, thì có 6 con voi “lăn đùng” ra chết mà đến nay vẫn chưa rõ nguyên nhân. Mới đây, UBND tỉnh Đồng Nai đồng ý cấp kinh phí, nhưng theo ông Tô Thành Buông, Phó giám đốc Sở NN-PTNT Đồng Nai: “Phải đến năm 2010 mới thực hiện khảo sát, xây dựng dự án”. Với sự chậm chạp này, ai có thể bảo đảm được số phận của 10 con voi còn lại trong đàn voi ở Đồng Nai trong lúc chờ dự án.

Trong khi Việt Nam đang tốn khá nhiều thời gian để lên kế hoạch bảo tồn đàn voi, thì phía Campuchia đã thực hiện xong. Ông Tuy Servathana, Giám đốc dự án bảo tồn voi Campuchia, chia sẻ kinh nghiệm tại cuộc hội thảo về bảo tồn voi do Cục Kiểm lâm tổ chức tuần qua: “Ở đất nước tôi có khoảng 200-300 cá thể voi, cũng xảy ra xung đột tương tự như Việt Nam. Dự án bảo tồn đàn voi đã được thành lập (gọi tắt là FFI). FFI thành lập ngay nhóm phản ứng nhanh ở những khu vực thường xuyên xảy ra xung đột giữa voi và người. Tại đây, họ cùng với người dân sử dụng rất nhiều cách thức để xua voi như dùng ống nổ tự động (khi phát hiện đàn voi ống tự phát nổ lớn xả khói mịt mù để xua voi, không gây sát thương), dùng hàng rào điện tử bằng năng lượng mặt trời di động để ngăn voi vào phá mùa màng… Sau đó, tìm cách giáo dục, tuyên truyền tránh xung đột và cả việc bảo vệ đàn voi. Đã có nhiều thợ săn cũng xung phong tham gia vào nhóm phản ứng nhanh để bảo vệ đàn voi và chúng tôi đã thành công".

Những kinh nghiệm từ nước bạn sẽ giúp Việt Nam cứu được đàn voi còn lại ít ỏi của mình. Nhưng hiệu quả bao nhiêu thì còn phải chờ vào phản ứng nhanh hay chậm của các cơ quan chức năng. Nếu cứ đủng đỉnh như đã và đang làm thì voi, có thể nói là... "chết chắc!".

Hoàng Tuấn