Tuy nhiên, trong bối cảnh cung - cầu về nhà ở vẫn khan hiếm, việc sở hữu được một căn hộ (dẫu là căn hộ giá thấp) - đối với họ vẫn còn khá xa vời.

Sẽ công khai, minh bạch thông tin

Để các dự án về nhà ở cho người thu nhập thấp đến được đúng đối tượng thụ hưởng, thông tư 36 của Bộ Xây dựng quy định chặt chẽ đối tượng được mua nhà giá thấp. Theo đó, đối tượng được mua ngoài cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang, còn có cả người lao động thuộc các thành phần kinh tế; hộ gia đình, cá nhân thuộc diện bị thu hồi đất để giải phóng mặt bằng, cải tạo chung cư cũ đã được bồi thường bằng tiền, nhưng không được bồi thường bằng nhà, đất. Các đối tượng này lại phải đáp ứng các điều kiện cụ thể như chưa có nhà ở hoặc có nhà ở nhưng diện tích bình quân dưới 5m2/người và có thu nhập bình quân tháng dưới 1,5 triệu đồng.

Đối với chủ đầu tư dự án, thông tư quy định sau khi khởi công dự án, chủ đầu tư (CĐT) phải có trách nhiệm cung cấp các thông tin liên quan đến dự tại trụ sở sở xây dựng, trang web của sở xây dựng nơi có dự án và công bố tại sàn giao dịch bất động sản của CĐT (nếu có) để người dân biết...

Phương thức thanh toán tiền mua bán, cho thuê, thuê mua nhà ở thu nhập thấp do CĐT dự án và khách hàng thỏa thuận dựa trên nguyên tắc: Đối với nhà ở thu nhập thấp dành để bán thực hiện theo hình thức trả tiền một lần hoặc trả chậm (trả góp).

Trường hợp mua trả góp hoặc thuê mua thì người mua nhà phải nộp lần đầu không quá 20% giá nhà ở. Thời gian thanh toán số tiền còn lại do chủ đầu tư và người thuê mua tự thỏa thuận, nhưng tối thiểu là 10 năm.

Liệu có còn tiêu cực?

Vấn đề dư luận luôn quan ngại là nhu cầu về nhà ở hiện rất lớn, trong khi quỹ nhà ở cho người thu nhập thấp bắt đầu triển khai xây dựng sẽ mất cân bằng cung - cầu. Làm thế nào để hạn chế tiêu cực khi CĐT bằng cách nào đó không bán đúng đối tượng, liệu có xảy ra tiêu cực phí để được sở hữu căn hộ giá rẻ? Do giá căn hộ giá thấp, được ưu đãi quá rẻ, sẽ có khá nhiều người có tiền sẽ mua để đầu cơ, trong khi các tiêu chí về “người thu nhập thấp” (xét trên thu nhập) khá chung chung. Nếu dự án lại huy động tiền ứng trước của khách hàng, nếu thông tin thiếu minh bạch thì lại là kẽ hở để nhiều người trục lợi, mua bán căn hộ “trên giấy”.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Trần Nam cho rằng: “Một khi cung-cầu còn chênh lệch thì không thể nói là chấm dứt tiêu cực, nhưng việc này sẽ có chế tài hạn chế ở mức tối đa”. Theo ông Nam, về bản chất, cơ chế cho các chủ đầu tư xây dựng nhà ở cho người thu nhập thấp cũng là nhà ở thương mại, nhưng có sự hỗ trợ của Nhà nước. Vì vậy, ở một mức độ nào đó, Nhà nước phải có sự can thiệp và kiểm soát nhất định để chính sách đến đúng đối tượng thụ hưởng.

Nhưng khác với hình thức nhà ở phân phối trong thời bao cấp, Nhà nước quyết định giá bán thì sẽ quay trở lại cơ chế xin - cho. Ở đây, doanh nghiệp trực tiếp ký hợp đồng với người mua nhà trên cơ sở tính toán đủ chi phí, được phép cộng thêm lãi tối đa 10%. Theo tính toán, chi phí cho 1m2 xây dựng chỉ khoảng 5-6 triệu đồng, bình quân 1 căn hộ 50m2 giá là 300 triệu đồng là chấp nhận được.

“Việc bán nhà cho đúng đối tượng theo quy định sẽ được sở xây dựng các địa phương giám sát để chủ đầu tư có muốn cũng khó có thể lách luật” - ông Nam nói.

Theo Hồng Quân / Lao Động