Trong báo cáo đề dẫn trình bày tại hội thảo, ông Lê Quốc Trung, Phó chủ tịch thường trực Hội Nhà báo Việt Nam, khẳng định sau 85 năm không ngừng phấn đấu, luôn theo sát sự vận động nhanh chóng và phức tạp của thực tiễn, nền báo chí cách mạng Việt Nam từ chỗ là một vũ khí đấu tranh bí mật của Đảng hiện đã trở thành "tiếng nói của Đảng, Nhà nước, của tổ chức chính trị - xã hội và là diễn đàn của nhân dân".

Báo chí cách mạng Việt Nam ngày nay đã trưởng thành vượt bậc về mọi phương diện: tăng loại hình, số lượng cơ quan báo chí, số đầu báo, tạp chí, chương trình, chất lượng nội dung, hình thức in ấn, phạm vi phủ sóng... Thời điểm hiện tại cả nước có trên 17.000 người được cấp thẻ nhà báo (tăng gấp 3 lần so với 1986, thời điểm nước ta tiến hành công cuộc đổi mới và tăng 1,4 lần so với 2001); có 706 cơ quan báo chí in, 67 đài phát thanh - truyền hình (gồm 3 đài trung ương và 64 đài địa phương), 28 báo điện tử, 88 trang thông tin của các cơ quan báo chí và hàng nghìn trang thông tin điện tử...

Định hướng chứ không xây đường

Trong tham luận "Định hướng và sáng tạo”, nhà báo lão thành Phan Quang khẳng định, định hướng báo chí là vô cùng quan trọng và cần thiết. Tuy nhiên ông cũng nhấn mạnh “hướng chứ không phải đường”. "Lãnh đạo định hướng, người làm báo tự tìm đường. Không có con đường có sẵn và cũng không nên xây xa lộ cho nhà báo", nhà báo Phan Quang nói.

Nhìn lại những bài học thực tiễn của báo chí 1/4 thế kỷ sau đổi mới, nhà báo Phan Quang cho rằng kiên trì đổi mới, càng mở rộng dân chủ càng gặt hái nhiều sáng tạo. Theo nhà báo Phan Quang, định đề và cũng là xuất phát điểm của tự do báo chí VN gắn với trách nhiệm công dân. Tự do hay trách nhiệm đều được thể chế hóa bằng pháp luật và quy ước đạo đức nghề nghiệp. Khi đã có định hướng, có hành lang pháp luật thông thoáng thì càng mở rộng dân chủ càng phát huy sáng kiến, càng gặt hái được nhiều sáng tạo. “Trong quá trình sáng tạo có tìm tòi, thử nghiệm. Thử nghiệm ắt có thành công, có hụt hẫng. Hụt hẫng về nghề nghiệp không phải là sai lầm về đường lối. Chớ vì hụt hẫng mà nản chí”, nhà báo Phan Quang nói.

Phát biểu tại hội nghị, nhà báo lão thành Hữu Thọ khẳng định tính chiến đấu, sức thuyết phục và hiệu quả xã hội hướng tới mục tiêu phát triển đất nước là truyền thống của người làm báo cách mạng. Theo nhà báo Hữu Thọ, “phò chính, trừ tà” là con đường của báo chí cách mạng VN được Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ dẫn. "Thời nào cũng cần ngòi bút - chiến sĩ để chống lại sự dao động mục tiêu, lý tưởng, đạo đức, thói độc đoán chuyên quyền, tệ tham ô, quan liêu, lãng phí. Cuộc chiến đấu của ngòi bút “phò chính, trừ tà” đều phải đương đầu với rất nhiều hiểm nguy", nhà báo Hữu Thọ nói. Theo ông, báo chí cần kiên quyết đấu tranh với chủ nghĩa cơ hội chạy theo thành tích, phô trương gây lãng phí, hình thành các phe nhóm lợi ích. “Báo chí tránh đơn điệu một chiều, cần đảm bảo thông tin đa dạng, phong phú nhưng không để mất phương hướng; thông tin nhiều chiều, thực hiện dân chủ nhưng không làm phân tâm; thực hiện phản biện xã hội nhưng để tạo đồng thuận cao hơn vì nhân dân, vì đất nước”, nhà báo Hữu Thọ nhấn mạnh.

Nguyên Phong