Lập tức, các chỉ số chứng khoán chủ chốt của Mỹ đều tăng khá mạnh; sau đó chỉ số chứng khoán của các nước khác cũng đồng loạt tăng lên. Chỉ số chứng khoán của Việt Nam tăng 5,63 điểm, theo đó chưa thể gọi là khởi sắc; nhưng nếu so với số điểm giảm của phiên tuần trước thì kết quả của phiên 30.10 cũng được coi là thành công và tác động lớn đến tâm lý của nhà đầu tư. Kết quả này đã đưa VN-Index cuối tháng 10 đã tăng gần 1,1% so với cuối tháng 9 - tiếp tục đà tăng liên tục tính theo tháng từ tháng 3.2009 đến nay.

Chỉ sau tin vui trên, nền kinh tế nói chung và các nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán nói riêng đã đón nhận một tin vui nữa là gói kích cầu thứ hai đã được Thủ tướng quyết định khi kết thúc phiên họp Chính phủ sáng ngày 30.10. Theo quyết định này, Chính phủ sẽ tiếp tục hỗ trợ lãi suất cho vay ngắn hạn đến hết quý 1/2010; các gói hỗ trợ lãi suất trung, dài hạn, hỗ trợ nông nghiệp, nông thôn được kéo dài đến hết năm 2010, mức hỗ trợ 2%.

Mặc dù mức hỗ trợ lãi suất chỉ còn bằng một nửa so với gói kích cầu một, nhưng với thời gian được kéo dài hơn - đặc biệt vào thời gian từ cuối năm tới đầu năm sau đối với hỗ trợ lãi suất vay vốn lưu động, là thời gian mà nhu cầu đầu tư và tiêu dùng tăng cao. Quan trọng hơn là sức lan tỏa của việc hỗ trợ lãi suất. Tổng lượng tiền hỗ trợ không thật lớn, nhưng do thông qua hệ thống ngân hàng, nên có tác dụng kéo một lượng vốn lớn hơn nhiều từ các ngân hàng thương mại ra lưu thông (tính theo năm gấp 25 lần nếu hỗ trợ lãi suất 4%, gấp 50 lần nếu hỗ trợ lãi suất 2%; nếu vốn ngắn hạn hơn 1 năm thì số lần còn cao hơn).

Theo thông tin từ Ngân hàng Nhà nước, tổng dư nợ cho vay hỗ trợ lãi suất qua hệ thống ngân hàng thương mại tính đến 22.10.2009 đạt 412,1 nghìn tỉ đồng (chưa kể hỗ trợ lãi suất qua Ngân hàng Phát triển và Ngân hàng Chính sách xã hội). Trong tổng số này:

- Nếu chia theo đối tượng cho vay, thì doanh nghiệp nhà nước chiếm 15,1%, doanh nghiệp ngoài nhà nước và hộ sản xuất chiếm 84,9%.

- Nếu chia theo loại hỗ trợ, thì: hỗ trợ lãi suất vay vốn lưu động đạt 360,7 nghìn tỉ đồng; hỗ trợ lãi suất trung dài hạn để đầu tư cho sản xuất là 50,7 nghìn tỉ đồng; hỗ trợ lãi suất để mua máy móc, thiết bị cho nông dân và nông thôn là 0,7 nghìn tỉ đồng!

Gói kích cầu thứ hai có tác động tốt đến thị trường chứng khoán theo hai nghĩa. Một mặt, kinh tế thông qua gói kích thích sẽ tiếp tục tăng trưởng cao hơn; các công ty niêm yết có điều kiện tăng doanh thu, tăng hiệu quả, tạo điều kiện cơ bản cho thị trường chứng khoán phát triển. Mặt khác, việc điều hành chính sách tiền tệ - tài khóa được điều hành linh hoạt, không bị thắt chặt để tránh sốc, tạo bước đệm để hạ cánh mềm.

Đào Ngọc Lâm