Chuẩn để đánh giá một ảo thuật gia xuất chúng không chỉ ở tài biến hóa bất ngờ mà còn nằm ở các chiêu khiến người xem phân tâm. Sẽ không có gì đánh lạc hướng cử tọa bằng một hình dáng nữ trợ thủ quyến rũ với thân hình bốc lửa trong các bộ trang phục ít vải. Những diễn viên phụ này đã đồng hành với lịch sử nghệ thuật ảo thuật từ những ngày đầu. Hiếm có lúc nào sân khấu huyền hoặc ánh sáng của đũa thần phù thủy thiếu họ.

Nữ anh hùng vô danh

Không phải tự nhiên mà Phil Noyes, đạo diễn bộ phim tài liệu Women in Boxes gọi các nữ trợ lý nghệ thuật xiếc, ảo thuật là “anh hùng vô danh”. Nếu chỉ xét các động tác vũ đạo, dáng đi, thân hình gợi cảm khi giúp ảo thuật gia dàn xếp các đạo cụ; hay trình diễn với bồ câu, chú thỏ hoặc bước vào hộp, biến mất rồi tái xuất hiện… thì lời khen ấy hơi “lộng ngôn”. Ngược lại, chính ở các tiết mục truyền thống cổ điển như hỏa nhân, cưa người, làm bia phóng dao hay bị xích trong hộp để gươm đâm qua thì các kiều nữ ấy quả là những cảm tử quân đích thực.

Trong khi ảo thuật gia (hầu hết là nam) múa may với chiếc đũa biểu tượng, nhiệm vụ làm trò “xiếc” hầu như đổ hết vào vai các nữ trợ thủ. Các nàng phải nhón đầu ngón chân thu mình thật nhỏ trong không gian chật hẹp, uốn éo cơ thể, chân tay làm phân tâm khán giả vào thời điểm chính xác nhất, cung cấp và dọn dẹp đạo cụ trên sàn thật nhanh nhẹn gọn gàng mà vẫn duyên dáng. Trang phục táo bạo, các vòng bốc lửa, khuôn mặt đẹp luôn tươi cười… đó là những thứ vũ khí khiến người ta quên bẵng trò ma thuật, sẵn sàng chấp nhận để bị ảo giác lừa.

Từ khi có thêm nhiều ảo thuật gia nữ, vị trí các bóng hồng phụ tá ngày càng được nâng lên. Trước đây người ta không hề biết đến tên tuổi của họ, dạng nghệ sĩ luôn dễ “thất nghiệp” khi vị ảo thuật gia chìm tiếng hay bỏ nghề. Nay nhờ ngành giải trí bắt đầu để mắt đến nghệ thuật ảo thuật, tên tuổi và hình ảnh họ cũng xuất hiện nhiều hơn. Ngay cả các kiều nữ showbiz như Pamela Anderson hay Carmen Electra nay cũng không ngại phơi mình trên sân khấu với vai trò trợ giúp nhà ảo thuật. Thế kỷ mới không ít nữ diễn viên Hollywood đã vào những vai trợ lý ảo thuật trong phim. Cameron Diaz thành cô gái nằm làm bia phóng dao với Gangs of New York. Nikki Cox náu mình trong hộp cho nhà ảo thuật trổ tài trò đâm gươm ở series Nikki. Courtney Cox cũng từng biến thành cô gái bị cưa đôi trong If it's Tuesday.

Khi sắc đẹp là “vật tế thần”

Năm 2007, nữ thủy thần Pamela Anderson của Baywatch nóng bỏng xuất hiện cạnh ảo thuật gia Hans Klok tại sàn diễn Las Vegas, đã bộc bạch rằng cô đến với nghệ thuật này trong vai trò khiêm tốn ấy là do ở đây bản chất muốn phô diễn hình thể cho người khác chiêm ngưỡng của riêng cô gặp đúng đối tượng nhất. Xưa nay Pam luôn thích được người khác ngắm nhìn vẻ đẹp hình thể, mong người ngắm “hồn xiêu phách lạc” sau khi đã được thỏa mãn thị giác đến nỗi phân tâm, quên phắt những gì chung quanh.

Thế nhưng vào những năm 1920, chẳng có cô gái nào dám mạnh dạn tự khoác quan điểm ấy cho mình. Họ thuần túy tận dụng lợi thế hình thể để kiếm sống, đành chịu luôn những rủi ro nghề nghiệp với thu nhập hẻo, hào quang danh vọng lay lắt. Chiến tranh thế giới I kết thúc. Nhu cầu giải trí được nhắm vào tiêu chí bất ngờ, kỳ lạ, sốc để giải stress. Ngành xiếc, ảo thuật nhờ thế cũng được đi từ đường phố lên sân khấu. Rồi gu thưởng thức của thị dân lại nhanh chán với hình ảnh solo của ảo thuật gia nam. Họ cần thêm “mát mẻ”, kích thích, có phơi trần da thịt để quên nhanh bom đạn chết chóc. Cầu có cung, nghề nữ trợ thủ ảo thuật ra đời. Ngày 17-1-1921, tại sân khấu Finsbury Park Empire, kiều nữ Jan Glenrose, biệt danh Betty Barker đã đi những bước tiên phong cạnh ảo thuật gia Selbit.

Tuy cùng trình diễn nhưng lúc nào thu nhập của các cô gái này vẫn cách biệt rất xa so về cát-sê với nhà ảo thuật. Tên họ chẳng hề xuất hiện trên áp-phích quảng cáo. Khuôn mặt xinh, thể hình hấp dẫn, biết vũ đạo, tạo hình thẩm mỹ và một chút thông minh là những chuẩn để được chọn. Ở một số đoàn diễn truyền thống có các tiết mục ruột mang độ nguy hiểm cao liên quan đến lửa, dao, cưa, kiếm... thường người đảm trách công việc này là vợ của ảo thuật gia.

Nữ quyền của các người đẹp ảo thuật

Việc trở thành “nạn nhân nghệ thuật” của các cô gái đã từng một thời bị xã hội kết án là phân biệt phái tính. Tiết mục cưa người tồn tại rất lâu, từng là tiêu điểm bị phong trào đòi bình quyền nữ giới những năm sau thế chiến thứ II soi. Vì vậy một số cô đào đã bị thất nghiệp do các nam ảo thuật gia không dám thuê mướn. Mãi đến lúc Robert-Houdin xài cả nam lẫn nữ vào các tiết mục nguy hiểm, tình hình trên mới chấm dứt. Thuật ngữ “Người đàn bà trong hộp” ngày ấy nghe rất mỉa mai.

Hiện nay, cát-sê của “đào phụ” so với ảo thuật gia chỉ chênh lệnh vừa. Chưa hết, cũng đã có phụ nữ hành nghề ảo thuật tuyển nam làm trợ lý nên giới chân dài nay đang có được sự trọng vọng nhất định. Khi David Copperfield “hô biến” tượng Nữ thần tự do, thực sự Joanie Spina đã xuất hiện như vị nữ thần. Sau này, lúc đã trở thành một nữ ảo thuật gia, chị tâm sự “Tôi mê ảo thuật từ những ngày tiểu học. Khi David tuyển phụ tá qua rao vặt, tôi xem đó là “ơn gọi”. Người ta thường nhìn chúng tôi tựa đám rối sàn diễn khiến khán giả chia trí tiện bề cho nhà ảo thuật lừa. Thế nhưng, trong ánh sáng kỳ bí, khói sương huyền hoặc, một cô gái như tôi vẫn cảm giác mình là thần nữ quyến rũ với tất cả những nét đẹp thể hình Thượng đế ban tặng. Chúng tôi đang diễn chứ không phải là những bóng mờ vô hình vô ảnh…”.

An Nhiên (Theo Madame Figaro)