Giải thưởng, dù là giải nhỏ, có khi chỉ trong phạm vi một địa phương, vẫn là hình thức tôn vinh, công nhận, đánh giá mang tính chính thức. Nó không thể được xét và trao một cách tùy tiện, nhất là khi chủ nhân giải thưởng ấy vừa có những hoạt động, những việc làm gây bức xúc, tác hại hay ảnh hưởng tới cộng đồng.
Ngày 11.10 vừa qua, Vedan VN đã nhận giải thưởng danh hiệu sản phẩm chất lượng an toàn vì sức khỏe cộng đồng năm 2009 do cơ quan đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ tại TP.HCM phối hợp với Trung tâm Tư vấn phát triển thương hiệu và chất lượng TP.HCM (NATUSI) trao tặng. Khoan hãy nói những đơn vị đứng ra xét và trao tặng giải thưởng này có chính danh hay không, theo nghĩa là có quyền xét và trao giải thưởng như giải thưởng nói trên. Chỉ cần đọc danh xưng giải thưởng là vì sức khỏe cộng đồng năm 2009 mà lại trao cho Vedan VN, một công ty đang rất "nổi tiếng" vì vụ xả chất thải độc hại ra môi trường liên tục trong 14 năm gây bức tử dòng sông Thị Vải (Đồng Nai) là đã thấy chất "hài hước đen" của giải thưởng này.
Những giải thưởng dù có tên gọi kêu đến mấy, có mục tiêu tốt đến mấy mà lại trao cho những chủ nhân hoàn toàn không xứng đáng, thậm chí đi ngược lại tiêu chí giải thưởng một cách ngang ngược như Vedan VN thì sự phản cảm, trêu ngươi và thách thức cộng đồng đã lên tới tột đỉnh. Ngay sau khi báo chí phát hiện và công khai chuyện này, thì đã có những tránh trớ đổ nợ cho nhau giữa các đơn vị tổ chức và cuối cùng thì nói Vedan VN chỉ là đơn vị "tài trợ" cho giải thưởng.
Thử hỏi, ngay khi Vedan VN chỉ "tài trợ" cho một giải thưởng có tiêu chí "Vì sức khỏe cộng đồng" như giải thưởng này, thì liệu có ổn không? Huống chi, đây có thể là hành động rút lui sau khi đã bị công luận bức xúc và lên tiếng.
Lâu nay, người ta thường râm ran về chuyện một số đơn vị, doanh nghiệp "chạy giải thưởng", nhất là sau khi đã gây ra những tác hại cho cộng đồng nhằm "bảo vệ thương hiệu" của mình sau những lỗi lầm đã gây ra. Đó là chuyện có thực, và không chỉ ở một vài doanh nghiệp. Như có doanh nghiệp sau khi đã lén đào bứng cây xanh đường phố về trồng trong resort nhà mình, khi bị phát hiện đã rất nhanh chóng xuất hiện "sáng ngời" trong một lễ vinh danh các doanh nghiệp làm ăn giỏi và đường hoàng "lên tivi".
Vedan VN chính là một trường hợp điển hình trong số đó. Suốt thời gian qua, sau khi bị bắt quả tang và phải chấp nhận đã "bức tử" sông Thị Vải trong 14 năm liên tục, Vedan VN vẫn tránh trớ không chịu bồi thường cho người dân sống ven bờ sông Thị Vải đã chịu những thiệt hại lớn lao vì hành động phi pháp này của họ. Nay thì họ nhận một giải thưởng còn hài hước hơn cả giải "trái cóc xanh" hay giải "mâm xôi" nữa, thì thật hết biết!
Xin đề nghị những cơ quan có trách nhiệm điều tra làm rõ vụ việc này, vì nó không chỉ xúc phạm đến những giải thưởng cao quý, mà hơn cả, là xúc phạm đến cộng đồng, đến nhân dân, nhất là cộng đồng đã chịu những thiệt hại khó tính hết của Vedan VN khi họ gây ô nhiễm môi trường.
Thanh Thảo