Sau những biểu hiện ít ỏi ban đầu về định hướng mới cho chính sách đối ngoại, Nhật Bản đã lại trở về nền tảng cơ bản nhất là quan hệ đồng minh gắn bó với Mỹ. Những ai cho rằng chính phủ mới với thủ tướng mới ở Nhật Bản sẽ theo đuổi đường lối đối ngoại độc lập hơn với Mỹ, dành ưu tiên “cận giao” trước “viễn giao” và khác hẳn những thời kỳ trước đã phải nghĩ lại sau tuyên bố mới đây của Bộ trưởng Quốc phòng Toshimi Kitazawa.
Ngày 15.10 vừa qua, khi trả lời phỏng vấn hãng thông tấn Reuters, ông Kitazawa đã nói: “Vì Trung Quốc tăng cường sự hiện diện ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương nên nhiều quốc gia cảm thấy bị đe dọa. Trong ý nghĩa đó, giá trị của quan hệ liên minh Nhật Bản - Mỹ thậm chí còn tăng lên”.
Phát biểu này là một trong rất ít phát biểu chính thức của thành viên chính phủ mới về chính sách đối ngoại và đặc biệt về quan hệ giữa Nhật Bản và Mỹ cũng như về Nhật Bản nhìn nhận Trung Quốc trên phương diện nguy cơ và đe dọa. Nó giống như một sự điều chỉnh cho những gì đã được điều chỉnh trong thời gian qua. Những hoạt động đối ngoại đầu tiên của tân Thủ tướng Yukio Hatoyama kể từ khi lên cầm quyền như ý tưởng về Cộng đồng Đông Á theo mô hình của EU và các cuộc thượng đỉnh tay đôi, tay ba với Hàn Quốc và Trung Quốc tạo ấn tượng chính phủ mới ở Nhật Bản dành ưu tiên cao hơn cho quan hệ với các nước trong khu vực. Nhật lại vừa mới quyết định chấm dứt hoàn toàn sự tham gia vào hoạt động của Mỹ và NATO ở Afghanistan. Ông Kitazawa lại đề cập đến quan ngại về Trung Quốc và xua tan lo ngại từ phía Mỹ.
Tất cả những động thái ấy cho thấy chính phủ mới ở Nhật Bản chưa thể đi nhanh được trong việc điều chỉnh chính sách đối ngoại, chưa thể khác biệt một cách cơ bản so với đường lối lâu nay, có nghĩa là vẫn phải gây dựng và duy trì sự cân bằng tương đối giữa quan hệ đồng minh đặc biệt với Mỹ và sự ràng buộc lợi ích về nhiều phương diện với Trung Quốc, Hàn Quốc và các nước khác ở Đông Á. Có thiên lệch mới đấy nhưng vẫn trong khuôn khổ cân bằng cũ thôi.
La Phù