Tại Hàn Quốc, trừ các trung tâm thương mại mang tính đa quốc gia thì chuỗi cửa hàng bán lẻ hay các hiệu tạp hóa phục vụ trong các khu dân sinh... rất khó để tìm thấy nhãn hiệu nước ngoài. Nếu như ở VN, từ trẻ em tới người lớn đều quen thuộc với các loại dầu gội đầu, kem đánh răng, hóa mỹ phẩm mang thương hiệu nước ngoài, thì ở Hàn Quốc, những sản phẩm này hầu hết "made in Korea".

100% trong số 3.800 công nhân viên của Công ty Hyundai có xe hơi đều của Hyundai, dù công ty này không hề có quy định bắt buộc nhân viên phải đi xe của hãng. "Chúng tôi hài lòng về chất lượng xe của hãng mình" - đó là câu trả lời đầy xã giao nhưng là thực tế của cô nhân viên có nhiệm vụ đưa chúng tôi đi thăm xưởng sản xuất xe hơi của Hyundai. Tất nhiên, việc người Hàn Quốc dùng đồ Hàn Quốc ngoài tinh thần dân tộc thì còn một yếu tố quan trọng, đó chính là chất lượng hàng hóa của các doanh nghiệp Hàn đã thỏa mãn yêu cầu của người tiêu dùng nội địa. Chất lượng tốt, tinh thần dân tộc cao. 2 yếu tố đó khiến cho hàng hóa, sản phẩm của Hàn Quốc không chỉ giữ được thị trường nội địa mà còn có mặt ở khắp nơi trên thế giới. Đến thời điểm này, Hàn Quốc vẫn là nước đầu tiên đã khiến "gã khổng lồ" Wallmart thất bại trong lịch sử chinh phục hàng trăm thị trường bán lẻ nước ngoài.

Trông người lại ngẫm đến ta… Theo lộ trình, từ ngày 1.1.2009 các tập đoàn bán lẻ quốc tế có quyền mở công ty 100% vốn nước ngoài tại VN. Do cuộc khủng hoảng kinh tế trên thế giới, bước chân của các "ông lớn" này đã chậm lại nhưng với sức mạnh tài chính và kinh nghiệm hàng trăm năm, nỗi lo giữ thị trường bán lẻ nội địa vẫn đang canh cánh trong lòng nhiều người. Chúng ta cũng đã và đang hô hào "Người Việt dùng hàng Việt".

Nhưng nhìn lại những gì chúng ta đã làm trong thời gian qua thì có lẽ để thực hiện điều này vẫn còn rất xa. Xét về phía nhà phân phối, ngoài hệ thống siêu thị Co-op Mart vẫn kiên nhẫn thực hiện chiến dịch mở rộng quy mô cũng như nâng cao tính chuyên nghiệp thì hầu hết các thương hiệu khác vẫn "bình chân như vại". Xét về chất lượng hàng hóa của ta thì còn quá nhiều điều khiến người tiêu dùng phải phàn nàn. Hiện tượng chất lượng không đồng đều, giá cả kém cạnh tranh... khiến người Việt vốn nổi tiếng vì tinh thần dân tộc dù muốn cũng khó có thể ủng hộ sân nhà. Trong bối cảnh đó, liệu chúng ta có thể sử dụng được vũ khí cạnh tranh "Người Việt dùng hàng Việt" được không? Câu trả lời dành cho tất cả chúng ta.

Ông Oh Duk, Giám đốc Trung tâm Văn hóa Việt-Hàn, người dẫn đường cho đoàn chúng tôi đi thăm Hàn Quốc đã có thâm niên ở VN 15 năm nói với tôi: "Ở Hàn Quốc tôi có mọi thứ (ông Oh là thương binh hạng nặng trong chiến tranh và được hưởng rất nhiều chính sách ưu đãi cũng như sự vị nể tại Hàn Quốc) nhưng tôi không có gì để làm. Ở VN tôi không có gì nhưng tôi có nhiều việc để đam mê, để sống". 

Âm thầm ráp mối quan hệ giữa trường Đại học Công nghiệp TP.HCM với hàng chục trường đại học danh tiếng của Hàn Quốc; tận dụng mọi mối quan hệ của mình để xin học bổng cho sinh viên VN sang du học tại Hàn Quốc; là thành viên của tổ chức từ thiện IRO (Hàn Quốc) vẫn luôn kêu gọi góp tiền, góp sức cho các ca mổ mắt, mổ tim miễn phí tại VN trong nhiều năm qua. Tôi tin lời "thầy Oh" (cách gọi thân mật của cả đoàn chúng tôi) khi ông nói: "Tôi là người VN". Vẫn phóng chiếc xe tàng tàng chen chúc trên đường phố Sài Gòn chật chội, hối hả đón con lúc tan tầm về căn hộ thuê bên quận 7; trà đá và cơm bụi vỉa hè... Người đàn ông Hàn Quốc "100% VN" đó vẫn đang âm thầm thực hiện niềm đam mê bởi "VN có nhiều thứ để làm".

Nhìn lại mới thấy, không riêng gì các nhà phân phối, các doanh nghiệp sản xuất, thị trường bán lẻ nội địa... chúng ta còn rất nhiều việc phải làm.

Nguyên Hằng