Nếu khoa học - công nghệ (KH-CN) là động lực của tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội, thì giáo dục-đào tạo (GD-ĐT) là chìa khóa của KH-CN. GD-ĐT từ nhiều năm trước đã được xác định là quốc sách hàng đầu; kế hoạch 5 năm 2006 - 2010 đã đề ra nhiều chỉ tiêu về GD-ĐT.
Vậy kết quả thực hiện như thế nào?
Số tỉnh, thành phố đạt chuẩn phổ cập trung học cơ sở đã tăng nhanh qua các năm: năm 2006 là 32, năm 2007 là 39, năm 2008 là 46, ước năm 2009 là 55 và chỉ tiêu đến năm 2010, tất cả 63 tỉnh, thành phố của cả nước sẽ được phổ cập trung học cơ sở. Tuy nhiên, có 4 vấn đề đặt ra.
Đầu tiên là xem lại “chuẩn” (tức là thước đo) để một địa phương được công nhận là đạt phổ cập, bởi “chuẩn” này được đặt ra với yêu cầu và góc nhìn từ cách đây hàng chục năm, có thể hiện nay đã trở thành quá thấp.
Vấn đề thứ hai là cần kiểm tra, rà soát lại những tỉnh, thành phố đã đạt chuẩn trong những năm trước đây, nay đã “tái không đạt chuẩn” do nhiều nguyên nhân (như biến động dân số cơ học, học sinh bỏ học từ lớp 9 trở xuống...).
Vấn đề thứ ba, thông thường những tỉnh còn lại chưa đạt chuẩn là những tỉnh khó khăn, khó có thể chỉ trong một năm mà có tới 8 tỉnh đạt, nhiều hơn cả 7 tỉnh trong các năm trước.
Vấn đề thứ] tư, cần kiểm tra, giám sát việc “đo lường” trong thực tế để bảo đảm sự chặt chẽ của việc đạt chuẩn, nhất là đối với những địa phương có các chỉ tiêu có tỷ lệ đi học thấp, tỷ lệ bỏ học cao; những địa phương vì tư tưởng thành tích mà phong trào “ba không” trong mấy năm qua còn bỏ sót.
Về tốc độ tăng tuyển mới (ĐH-CĐ tăng 12%, trung cấp chuyên nghiệp tăng 15%, CĐ và trung cấp nghề tăng 17%); nhìn tổng quát, có thể thấy đó là tốc độ tăng khá cao. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là bên cạnh việc đạt được về quy mô, tăng nhanh về số lượng (số trường, số học sinh, sinh viên...), cần đổi mới cơ cấu đào tạo (cả về cấp đào tạo, cả về ngành nghề, về lý thuyết và thực hành...), cân đối giữa số lượng giảng viên - học sinh sinh viên, cơ cấu trình độ giảng viên... và quan trọng hơn là chất lượng của GD-ĐT.
Đào Ngọc Lâm