Đây là lần đầu tiên, công dân Mỹ bị xét xử ở nước ngoài liên quan đến chương trình bắt cóc nghi can khủng bố của cựu Tổng thống Mỹ George Bush, vốn bị dư luận chỉ trích gay gắt.

Trong số 23 công dân Mỹ kể trên, có đến 22 người là nhân viên Cơ quan tình báo trung ương Mỹ (CIA). Tất cả đều bị xét xử vắng mặt. Có 3 người Mỹ đã được tha bổng trong phiên tòa kéo dài suốt 3 năm này, trong đó có cựu Giám đốc CIA tại Rome vì quy chế miễn trừ ngoại giao cũng như tòa án không tiếp cận được các bằng chứng do vướng các điều luật bảo vệ bí mật.

Báo Independent đưa tin, mức án cao nhất, 8 năm tù, bị tuyên đối với Robert Lady, cựu Giám đốc CIA tại Milan. Ông này nắm vai trò chủ đạo trong vụ bắt cóc ngay giữa ban ngày giáo sĩ kể trên, ông Hassan Mustafa Osama Nasr (thường được gọi là Abu Omar), người sau đó bị chuyển sang nhà tù bí mật ở Đức và ở Ai Cập để bị thẩm vấn. Tại đây, ông này đã bị tra tấn. Giáo sĩ Omar đã bị giam giữ từ năm 2003 đến năm 2007 mà không hề được bảo vệ bởi một quy trình pháp lý nào.

Vào thời điểm đó, các vụ bắt cóc như thế này diễn ra bí mật theo một chương trình do Tổng thống Bush phê chuẩn trong cuộc chiến chống khủng bố. Tuy nhiên, sau đó các thông tin về chương trình này dần được công bố, khiến dư luận thế giới, nhất là các tổ chức nhân quyền chỉ trích gay gắt. Hàng loạt nghi can khủng bố đã bị bắt cóc ở các nước khác nhau, bị “bốc sang” một nước thứ 3, nơi các biện pháp hỏi cung hết sức khắc nghiệt được áp dụng với họ.

Sau khi lên nắm quyền, Tổng thống Barack Obama đã loại trừ tất cả mọi hình thức tra tấn mà trước đó các cơ quan quân sự hoặc tình báo Mỹ được phép áp dụng. Ông Obama cũng ra lệnh đóng cửa tất cả các “điểm đen” ở nước ngoài, từ ám chỉ đến các nhà tù bí mật mà trước đó các nghi can khủng bố đã bị giam giữ và tra tấn.

Trong phiên xét xử hôm qua (4.11), 2 cựu nhân viên tình báo Ý cũng đã bị kết án mỗi người 3 năm tù giam. Ngoài ra, thẩm phán cũng buộc những người bị kết tội phải bồi thường cho giáo sĩ Omar, người đang sống ở Ai Cập, 1 triệu euro (gần 1,5 triệu USD) và thêm 500.000 euro cho vợ ông này.

Như vậy, những người Mỹ bị kết án giờ đây sẽ khó lòng đặt chân đến châu Âu trước nguy cơ bị bắt giữ một khi bản án vẫn còn hiệu lực.

Phán quyết kể trên đã được các tổ chức nhân quyền ủng hộ mạnh mẽ. Tờ Independent dẫn lời Joanne Mariner thuộc tổ chức Human Right Watch cho rằng bản án gửi một tín hiệu mạnh mẽ đến “những tội ác do CIA thực hiện ở châu Âu”.

Đoan Nhật