Ngoài gói giải pháp 700 tỉ USD mà Tổng thống Mỹ đệ trình và Quốc hội chấp nhận để giải cứu thị trường tài chính (TTTC), Cục Dự trữ liên bang Mỹ (FED) còn đưa ra nhiều biện pháp quan trọng để hỗ trợ, trong đó có biện pháp hạ lãi suất cơ bản từ 2% xuống còn 1,5%. Đây là lần hạ thứ 8 liên tục trong hơn 1 năm qua.
Động thái của FED lập tức được ngân hàng trung ương của nhiều nước hưởng ứng theo: Ngân hàng Trung ương châu Âu cắt giảm 0,5% xuống còn 3,75%; Ngân hàng Trung ương Anh cắt giảm 0,5% xuống còn 4,5%; các ngân hàng trung ương Trung Quốc, Canada, Thụy Điển và Thụy Sĩ cũng có động thái tương tự. Đó là chưa nói chính phủ nhiều nước cũng đưa ra những gói giải pháp để giải cứu cho TTTC, trong đó gần đây nhất là Chính phủ Anh 500 tỉ bảng Anh, Chính phủ Nhật bơm thêm 20,7 tỉ USD,...
Trước các sự kiện đó, ở VN đã xuất hiện câu hỏi: Tại sao thế giới làm như vậy, nhưng VN lại không? Để trả lời câu hỏi này, các chuyên gia đã lý giải bằng một số nguyên nhân.
Các nước trên nhằm hai mục tiêu giải cứu TTTC tránh sự đổ vỡ dây chuyền của các ngân hàng, tổ chức tài chính đồng thời để tránh nguy cơ suy thoái kinh tế, trong khi mức lạm phát ở các nước này đều rất thấp (Mỹ, Anh, EU mới chỉ trên dưới 4%, Nhật Bản vẫn gần với số 0, Trung Quốc tháng gần nhất mới có 6,3%,...).
Ở VN, tình hình có khác. Hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM) về cơ bản ổn định, tỷ lệ xấu thấp (cao nhất mới chỉ có 4,5%, thấp nhất ở mức 0,4%). Tính thanh khoản đã ổn định trở lại (thậm chí đã xuất hiện tình trạng thừa tiền kể cả nội và ngoại tệ). Mục tiêu hiện nay của VN vẫn là ưu tiên kiềm chế lạm phát, có sự điều hành linh hoạt và ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội và tăng trưởng hợp lý.
Tăng trưởng kinh tế của VN 9 tháng vẫn đạt 6,52%, trong đó tốc độ tăng trưởng kinh tế của quý III đã cao hơn tốc độ tăng trưởng của quý II và khả năng cả năm vẫn có khả năng đạt trên 6,7%, thuộc loại cao hiện nay. Nhiều NHTM đã giảm lãi suất cho vay và với việc điều hành linh hoạt của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vừa qua cũng như trong thời gian tới vẫn còn "có cửa" để hỗ trợ các NHTM và để các NHTM chia sẻ khó khăn trong việc tiếp cận vốn cũng như có lãi suất vay với lãi suất thấp hơn.
Các "cửa" đó là tăng lãi suất của số tiền tăng dự trữ bắt buộc (vừa qua đã hai lần tăng từ 1,2% lên 3,6% và từ 3,6% lên 5%) và sử dụng linh hoạt số tiền 23.500 tỉ đồng mua tín phiếu bắt buộc NHNN. Lãi suất huy động kỳ hạn dài cũng đã giảm mạnh, tới đây nhiều NHTM sẽ bỏ kỳ hạn ngắn (dưới 1 tháng), cũng sẽ góp phần hạ lãi suất cho vay.
Riêng lãi suất cơ bản (14%/năm) là một cái huyệt cơ bản cần hết sức cân nhắc, bởi khả năng chỉ còn tháng 10 là giá tiêu dùng tăng thấp, còn các tháng 11, 12.2008, tháng 1, 2.2009 thường giá tiêu dùng tăng cao, nếu hạ xuống thì tiền sẽ ra lưu thông mạnh hơn là từ lưu thông vào ngân hàng, sẽ ngược với chủ trương kiềm chế lạm phát là ưu tiên hàng đầu (tốc độ tăng giá tiêu dùng cả năm có thể lên đến gần 25%, cao gấp đôi tốc độ tăng 12,63% của năm trước và cao gấp nhiều lần so với các nước).
Có lẽ cũng vì thế mà cuối tháng 9 vừa qua NHNN đã có quyết định giữ nguyên lãi suất cơ bản và có 2 quyết định khác nhằm hỗ trợ các NHTM để chia sẻ với các doanh nghiệp trong việc tiếp cận vốn với giá rẻ hơn.
Ngọc Minh