Phá án sau 10 năm...

Vào một ngày cuối tuần, Hồ Sĩ Tuấn nhận được lá đơn kêu oan của một gia đình ở xã Thanh Dương, huyện Thanh Chương (Nghệ An), được chuyển từ các cơ quan trung ương xuống. Nội dung lá đơn trình bày nỗi oan khiên của anh Nguyễn Cảnh Quỳnh bị giết chết tại vườn nhà nhưng gần 10 năm qua, công an không tìm được thủ phạm. Đọc xong lá đơn, lòng anh nặng trĩu. Một vụ án tưởng như đơn giản nhưng vì sao gần 10 năm rồi, người ta còn phải đi kêu oan cho người đã chết? Lật lại hồ sơ, anh nhận ra sự sai sót của Công an huyện Thanh Chương lúc đó đã không tiến hành điều tra, không báo cáo cho cơ quan điều tra cấp tỉnh theo quy định. Cả đêm đó, anh trằn trọc với một cảm giác như chính mình là người có lỗi. Hôm sau, anh quyết định thành lập tổ công tác để điều tra lại vụ án. Mất 10 ngày dựng lại các chi tiết của hiện trường vụ án theo lời kể của người dân địa phương và những nhân chứng, phân tích các căn cứ trên cơ sở khoa học hình sự, anh tìm ra thủ phạm là Nguyễn Sĩ Hùng, trú cùng xóm với nạn nhân. Thế nhưng, 5 tháng sau khi gây án, Hùng đã cao chạy xa bay và nghe nói vào miền Nam, nhưng không ai biết rõ anh ta đang ở đâu. Tìm một hung thủ giết người trong hoàn cảnh như thế tựa mò kim đáy bể nhưng Hồ Sĩ Tuấn vẫn quyết định khoác ba lô lên đường. Anh lặn lội ở các tỉnh Tây Nguyên, tên Hùng vẫn... bóng chim tăm cá. Lần theo những dấu vết do người dân cung cấp, anh xuống miền Đông Nam Bộ và bất ngờ phát hiện ra thủ phạm đang giữ chức Phó phòng bảo vệ của Vườn Quốc gia Cát Tiên (Đồng Nai) với một cái tên và một lý lịch hoàn toàn khác. Hùng đã cúi đầu thừa nhận chính mình đã

Vụ án bà Nguyễn Thị Lượng quê ở huyện Anh Sơn, bị giết tại xã Tam Đình, huyện Tương Dương vào tháng 8.1999 cũng tưởng như bế tắc khi 3 ngày sau khi chết, nạn nhân mới được phát hiện. Địa điểm xảy ra án mạng là nơi giao lưu buôn bán phức tạp, tập trung hàng chục đối tượng hình sự. Sau hơn nửa tháng trời vác ba lô đi bộ, lội suối và ăn gió nằm sương nơi miền rừng núi, anh đã tìm ra thủ phạm.

Xót xa trước cái chết oan nghiệt của cháu Bùi Thị Thanh ở Nam Lộc, Nam Đàn bị hiếp dâm và tên tội phạm dã tâm này đã sát hại cháu rồi tạo hiện trường giả bằng vụ chết đuối, Hồ Sĩ Tuấn đau đáu cùng nỗi đau của gia đình nạn nhân và quyết định đi tìm, vạch mặt kẻ thú tính dã tâm. Tuy nhiên, đi tìm manh mối của vụ án không hề dễ chút nào vì dấu vết đã bị kẻ thủ ác xóa sạch. Sau 4 ngày điều tra với những chứng cứ ban đầu, anh đưa Nguyễn Văn Quang, ở cùng xã với nạn nhân vào tầm ngắm. Thế nhưng tay này rất lì lợm và ma mãnh khi đối phó với cơ quan điều tra và hắn phủ nhận tất cả những điều liên quan đến vụ án. Bằng chứng ngoại phạm là đêm đó, hắn đi đánh cá với vợ ở cửa biển. Không sử dụng phương án đấu tranh trực diện, Hồ Sĩ Tuấn quyết tìm bằng chứng từ khoa học hình sự để buộc kẻ thủ ác phải thừa nhận tội lỗi. Kết quả khám nghiệm tử thi, phát hiện có 2 vết xây xát trên da ở gần vùng kín của nạn nhân, anh nhận định chắc chắn thủ phạm sẽ có dấu vết đặc biệt. Anh triệu tập Nguyễn Văn Quang, mời bác sĩ đến kiểm tra thân thể và bất ngờ phát hiện hai bên dương vật của tên này có hai hòn bi. Hai hòn bi này chính là "nhân chứng" tố cáo lại tên Quang và hắn phải gục mặt xuống bàn thừa nhận chính mình là hung thủ. 

Hàng chục vụ án khác đã được Hồ Sĩ Tuấn phá trong hoàn cảnh tương tự như thế. Có những vụ án mà hung thủ ma mãnh, đã thay đổi hoàn toàn hiện trường như một vụ tự tử để đánh lừa cơ quan điều tra, nhưng đều bị anh lật mặt. Có những vụ án tưởng như bế tắc, nhưng anh vẫn lần ra được "tia sáng cuối đường hầm" để phơi bày sự thật ra ánh sáng. Nhớ lại những lần đánh án như thế, Hồ Sĩ Tuấn có cảm giác khó tả. Anh nói: “Mình hiểu nỗi đau của gia đình có người bị hại, nói mình vui khi phá được án cũng không đúng. Ai vui trước nỗi đau như thế được. Nói đúng hơn, tìm được thủ phạm, mình thấy nhẹ lòng hơn”. 

Anh hùng giữa đời thường 

Vẻ chất phác có phần phong sương, thậm chí hơi lạnh lùng, đó là con người Hồ Sĩ Tuấn khi mới tiếp xúc. Thế nhưng, cái vẻ bên ngoài ấy lại trái ngược với tính cách của anh, một tấm lòng biết sẻ chia và trách nhiệm. Những vụ án chưa tìm ra thủ phạm, anh trằn trọc và đó cũng là những đêm ngủ khó yên. Tìm được thủ phạm, giải mã được những bí ẩn của vụ án, buộc kẻ có tội phải đền tội là điều anh tâm niệm phải làm được khi bắt tay vào công việc. Đi công tác cả tháng trời, thậm chí xuyên qua cả những cái tết, ăn gió nằm sương, đối mặt với những tử thi đang thối rữa gần như là "chuyện thường ngày" của anh. Mỗi vụ án, hồ sơ khép lại không còn băn khoăn điều gì với anh là cái thở phào nhẹ nhõm. Gần 30 năm trong nghề, vợ con anh cũng đã quá quen với công việc của anh, nên việc anh vắng mặt khi cần cũng là chuyện thường. Con gái lớn của anh bị sốt và để lại di chứng từ nhỏ, đau ốm liên miên nhưng anh phải trao gánh nặng lên vai vợ. Vợ anh - một công nhân - gần như một mình quán xuyến việc nhà và nuôi ba đứa con nhỏ ăn học nhưng cũng ít khi chị than phiền vì đã chấp nhận hy sinh cho anh vì công việc.

Chiến công dày cộm của anh cũng là niềm tin ở người dân khi ánh sáng của công lý được tìm ra cho những vụ án. Thế nhưng, anh lại rất kiệm lời khi nhận xét về mình: "Tôi làm vì trách nhiệm thôi mà, anh nhớ viết nhè nhẹ thôi nhé". Điều đáng quý ở anh cũng nằm ở đó: đức tính khiêm tốn.  

(Còn tiếp)

Khánh Hoan