Cuộc khủng hoảng tài chính của Mỹ bắt đầu từ tháng 8.2007, lên đến đỉnh cao vào tháng 9 vừa qua với Lehman Brothers bị phá sản, Merill Lynch bị mua lại và AIG bị quốc hữu hóa. Hiện có tới 117 ngân hàng Mỹ đang đứng trước nguy cơ phá sản. Dự luật cứu nguy tài chính 700 tỉ USD mà Hạ viện Mỹ đã thông qua lúc 0 giờ 30 phút sáng nay (giờ VN) được kỳ vọng có thể cải thiện được tình hình.
Cuộc khủng hoảng từ Mỹ đã đẩy nhiều ngân hàng thuộc loại lớn nhất ở châu Âu đối diện với nguy cơ đổ vỡ, sáp nhập hoặc quốc hữu hóa; tác động tiêu cực đến tăng trưởng Việt Nam, nhưng chưa lớn và chưa nhiều.
Để giảm thiểu và ứng phó tác động từ bên ngoài, Việt Nam cần tăng cường sự ổn định trong nước. Việt Nam đã có sự ổn định về chính trị xã hội. Điều quan trọng là cần tăng cường sự ổn định kinh tế vĩ mô. Về mặt này, những tháng gần đây đã đạt được những kết quả tích cực, lạm phát thấp xuống từ ba tháng nay.
Nhập siêu đã giảm mạnh, ở mức dưới 1 tỉ USD trong 4 tháng liền (tháng 6 là 736 triệu USD, tháng 7 là 753 triệu USD, tháng 8 là 258 triệu USD, tháng 9 là 500 triệu USD).
Dự trữ ngoại hối ròng của Việt Nam liên tục tăng lên qua các năm, cuối năm 2002 mới đạt trên 3,5 tỉ USD, đến cuối năm 2006 đạt trên 10 tỉ USD, thì cuối năm 2007 đã lên đến 20,3 tỉ USD và đến nay đã đạt 21,9 tỉ USD. Điều đó chứng tỏ cán cân thanh toán của Việt Nam liên tục có số dư; ngay cả 9 tháng qua, với nhiều khó khăn thách thức nhưng cán cân thanh toán tổng thể vẫn có số dư 1,6 tỉ USD.
Tính thanh khoản của các ngân hàng thương mại nói chung vẫn bảo đảm - hiện thừa 40 nghìn tỉ đồng so với lúc bình thường là 30 - 35 nghìn tỉ đồng. Trong 9 tháng, tăng trưởng huy động vốn đạt 11,01%, trong đó tiền gửi dân cư tăng cao (VND tăng 28,5%, ngoại tệ tăng 31,8%). Số dư nợ cho vay bất động sản hiện là 115 nghìn tỉ đồng, chiếm 9,15% tổng dư nợ của hệ thống ngân hàng…
Đó là những kết quả đáng khích lệ, nhưng đó mới chỉ là những kết quả bước đầu, hiện còn có nhiều thách thức ở phía trước; hơn nữa thị trường tài chính Mỹ và thế giới còn có những diễn biến phức tạp khó lường.
Các cụ xưa nay đã dạy rằng, trong có ấm thì ngoài mới êm, ổn định bên trong để chống đỡ với tác động ở bên ngoài. Vậy ổn định bên trong như thế nào?
Trước hết là tiếp tục kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô một cách vững chắc.
Rà soát các khoản vay đầu tư, đặc biệt là đầu tư bất động sản, có phương án xử lý cụ thể từng dự án, không thể coi thường bởi tỷ lệ dư nợ cho vay khá lớn, trong khi đây là lượng vốn vay trung dài hạn, thị trường nóng lạnh bất thường, có nhiều rủi ro.
Theo dõi sát biến động của đồng USD để có cách thực hiện điều hành tỷ giá linh hoạt, kịp thời, thích hợp, bởi tỷ giá VND/USD cũng đã từng lên, xuống ngay trong 9 tháng (3 tháng đầu giảm, 4 tháng tiếp theo tăng, trong đó tháng 6 tăng rất cao, từ 2 tháng nay giảm). Mà tỷ giá vừa tác động đến lạm phát, vừa tác động đến nhập siêu và quan trọng là lòng tin đối với đồng nội tệ.
Thị trường chứng khoán còn nhiều điểm khác thường, vừa có tính rủi ro cao, vừa có tính thanh khoản thấp.
Hiệu quả đầu tư, năng suất lao động còn thấp, vừa tác động đến lạm phát, vừa ảnh hưởng đến tăng trưởng bền vững.
Các đơn vị xuất khẩu cần rà soát các hợp đồng, đánh giá khả năng thanh toán và khả năng thực hiện các cam kết của các nhà nhập khẩu.
Thắt chặt tiền tệ nhưng linh hoạt trong điều hành để chia sẻ khó khăn đối với doanh nghiệp trong việc đầu tư sản xuất kinh doanh.
Ổn định bên trong là cách tốt nhất để đề phòng bất ổn từ bên ngoài.
Ngọc Minh