*Sở TN-MT Đồng Nai đã kiến nghị cấp phép cho Vedan xả nước thải như thế nào?
* Chưa tính toán được thiệt hại môi trường
"Rất có thể sẽ có khởi tố, bắt giam và đóng cửa Công ty Vedan" - Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN-MT) Phạm Khôi Nguyên nhấn mạnh tại buổi họp báo hôm qua 17.9, về tình hình vi phạm Luật Bảo vệ môi trường của Công ty Vedan.
Áp dụng khung hình phạt cao nhất
Tại buổi họp báo, Bộ TN-MT đã đưa ra các biện pháp dự kiến áp dụng để xử lý những vi phạm về pháp luật môi trường của Công ty Vedan. Theo đó, sẽ xử phạt vi phạm hành chính với tình tiết tăng nặng theo quy định tại Nghị định 81 của Chính phủ như: phạt tiền ở mức tối đa của các khung hình phạt; tước quyền sử dụng giấy phép xả nước thải vào nguồn nước; đình chỉ hoạt động của Công ty Vedan để khắc phục ô nhiễm môi trường; Công ty Vedan có trách nhiệm đền bù thiệt hại về kinh tế và môi trường đối với hành vi gây ô nhiễm môi trường của mình. Bộ TN-MT công khai thông tin về các vi phạm trong lĩnh vực môi trường của Công ty Vedan trên các phương tiện thông tin đại chúng...
|
Tại buổi họp báo, Bộ TN-MT cũng công bố thêm 2 doanh nghiệp tại Bà Rịa - Vũng Tàu xả thải trực tiếp ra môi trường gây ô nhiễm mà Đoàn kiểm tra liên ngành vừa phát hiện. Đó là Công ty TNHH giấy Mỹ Xuân (Khu công nghiệp Mỹ Xuân A) và Doanh nghiệp thủy sản Tiến Đạt.
|
Bộ trưởng Bộ TN-MT Phạm Khôi Nguyên nhấn mạnh: "Tôi nhận được chỉ đạo phải làm nghiêm vụ Vedan, coi đây là vụ xử lý vi phạm về môi trường điển hình. Chúng ta đã "bắt tận tay, day tận trán" hành vi gian dối, xảo quyệt và tinh vi của Công ty Vedan và đã đến lúc áp dụng khung hình phạt cao nhất đối với công ty này. Thông qua đó cảnh báo các doanh nghiệp không thể đem công nghệ lạc hậu và chất thải vào VN, gây ảnh hưởng đến sức khỏe của nhân dân".
Theo Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên, đến 19.9 mới có kết luận cuối cùng về sai phạm và hình thức xử lý đối với Công ty Vedan. Hiện nay hồ sơ vụ việc đang tiếp tục được hoàn thiện nhưng qua ý kiến nghiệp vụ thì đã đủ cơ sở để khởi tố Công ty Vedan về các hành vi vi phạm pháp luật môi trường. "Rất có thể sẽ có khởi tố, bắt giam và đóng cửa Công ty Vedan. Theo quy định, Chủ tịch UBND tỉnh mới có quyền tạm dừng hoạt động của nhà máy. Chúng tôi sẽ có văn bản đề nghị tỉnh Đồng Nai dừng hoạt động của Công ty Vedan" - Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên cho biết.
Vi phạm tinh vi, đối phó có tổ chức
Thứ trưởng Bộ TN-MT Trần Hồng Hà đã thông báo về những sai phạm của Công ty Vedan bị Đoàn kiểm tra liên ngành phát hiện. Theo đó, các căn cứ khoa học, thực tiễn và pháp lý khẳng định, mỗi tháng Công ty Vedan đã thải ra sông Thị Vải 44.800m3 dịch thải sau lên men. Công ty Vedan đã trốn phí bảo vệ môi trường đối với nước thải hàng chục tỉ đồng.
Ông Trần Hồng Hà cho biết thêm, Công ty Vedan cũng vi phạm quy định về xả nước thải không đạt tiêu chuẩn cho phép được quy định tại Nghị định 81 của Chính phủ. Vedan tự ý đầu tư xây dựng và đưa vào hoạt động các dự án mở rộng, nâng cao công suất của các nhà máy, xưởng sản xuất xút-axít, bột ngọt, tinh bột chế biến, lysin, phân vedagro màâ không có báo cáo đánh giá tác động môi trường. Không lập hồ sơ, đăng ký có phát sinh amiăng thải (chất thải nguy hại) với Sở TN-MT Đồng Nai; để lẫn lộn chất thải nguy hại với chất thải bình thường; khu vực lưu giữ chất thải nguy hại không đảm bảo an toàn, có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường...
Đại tá Lương Minh Thảo, Cục phó Cục Cảnh sát môi trường (Bộ Công an) cho biết, mặc dù đã "để ý" Công ty Vedan từ rất lâu nhưng phải đến nay lực lượng chức năng mới bắt tại trận những hành vi vi phạm tinh vi, xảo quyệt của công ty này. Để che đậy việc xả nước thải, Công ty Vedan đã tính toán kỹ lưỡng cả về sử dụng người lao động lẫn khoa học công nghệ cao, hoạt động bí mật, đối phó có tổ chức. Cùng với việc lắp đặt và công khai các hệ thống xử lý chất thải hiện đại, Vedan còn có một hệ thống xả nước thải bí mật. Miệng đường ống xả trực tiếp được cắm sâu dưới dòng sông. Trên mặt nước, Vedan cho đậu một chiếc tàu cũ với mục đích che những sủi bọt tạo ra mỗi khi họ xả nước trực tiếp xuống sông. "Khi có đoàn thanh tra, kiểm tra, họ lại cho vận hành hệ thống xử lý chất thải hiện đại nên nếu không nghiên cứu kỹ, điều tra tỉ mỉ và kiên trì thì khó mà phát hiện được" - đại tá Thảo cho biết.
Kết quả điều tra cho thấy, Công ty Vedan phân công 8 lao động vận hành hệ thống xả nước thải, trong đó 2 người Đài Loan trực tiếp điều hành hệ thống van vận hành hệ thống xả nước thải.
|
Sở TN-MT Đồng Nai đã kiến nghị cấp phép cho Vedan xả nước thải như thế nào?
|
Đại tá Lương Minh Thảo công bố các vi phạm của Vedan ảnh: Ngọc Thắng
|
Từ tháng 11.2004 đến tháng 7.2007, các cơ quan quản lý tại Đồng Nai đã 4 lần tổ chức lấy mẫu nước thải của Vedan, phân tích và cho thấy đều vượt tiêu chuẩn cho phép.
Ngày 27.6.2007, Vedan xin Bộ TN-MT cấp phép xả nước thải ra sông Thị Vải. Là thành viên hội đồng thẩm định, ngày 6.8.2007, ông Phan Văn Hết, Phó giám đốc Sở TN-MT Đồng Nai nhận xét báo cáo của Vedan: “Chưa làm rõ lượng nước phục vụ sản xuất 28.000m3, nhưng xả thải chỉ còn 5.179m3; nước thải làm mát BOD5, SS và Coliform và kết quả kiểm tra nước thải năm 2006 đều vượt tiêu chuẩn cho phép...” và đề nghị giải trình kế hoạch “giảm thiểu ô nhiễm do việc xả thải tác động đến đoạn sông Thị Vải (dài khoảng 10 km)”.
Ngày 21.12.2007, Chi cục Bảo vệ môi trường (Sở TN-MT) kiểm tra Công ty Vedan về việc bảo vệ môi trường, nhận xét: “Công ty đã nghiêm túc khắc phục và cải tạo lại hệ thống hồ xử lý sinh học (21 hồ); xử lý triệt để các thông số ô nhiễm môi trường có trong nước thải và tăng cường kiểm soát chất lượng nước thải vào sông Thị Vải...”, và kiến nghị Sở TN-MT có văn bản gửi Cục Quản lý tài nguyên nước xem xét cấp phép xả nước thải vào nguồn nước cho Vedan. Ngày 26.12.2007, ông Phan Văn Hết có văn bản gửi Cục Quản lý tài nguyên nước đề nghị cho phép Vedan xả nước thải ra sông Thị Vải. (Hoàng Tuấn)
Chưa tính toán được thiệt hại môi trường
Tại buổi họp báo, nhiều vấn đề xung quanh việc Công ty Vedan vi phạm được các phóng viên đặt ra với lãnh đạo Bộ TN-MT.
* Trách nhiệm của Bộ TN-MT và Sở TN-MT tỉnh Đồng Nai trong việc cấp giấy phép xả nước thải cho Công ty Vedan?
- Thứ trưởng Bộ TN-MT Trần Hồng Hà: Việc cấp giấy phép xả nước thải phải tuân theo những quy định tại Nghị định 149 của Chính phủ, như công ty xin phép phải có hồ sơ đầy đủ, được hội đồng thẩm định đồng ý đề xuất Bộ cấp giấy phép. Chúng tôi khẳng định, quy trình này, Bộ TN-MT đã làm đúng. Vấn đề ở đây là, việc phân tích mẫu nước tại nguồn tiếp nhận thì Bộ không thể trực tiếp tham gia được.
Trách nhiệm này thuộc Sở TN-MT. Trong công văn của Sở gửi về Bộ cũng đã xác nhận chất lượng nguồn nước tiếp nhận đảm bảo theo quy định và kiến nghị bộ cấp phép cho Công ty Vedan. Việc Bộ yêu cầu chất lượng nguồn nước tiếp nhận vào sông Thị Vải phải đạt loại B (nước phục vụ sản xuất nông nghiệp) là hoàn toàn đúng với quy định của pháp luật, không có chuyện gì sai cả. Trên thực tế, có thể có sự phản ánh không đúng chất lượng của nguồn nước tiếp nhận...
* Có thông tin cho rằng, nhiều thành viên hội đồng thẩm định khi đó đã phản đối việc cấp giấy phép xả nước thải cho Vedan?
- Ông Lê Bắc Huỳnh (Phó cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước, Bộ TN-MT): Việc cấp giấy phép xả nước thải cho Công ty Vedan dựa trên cơ sở báo cáo của công ty này, ý kiến của hội đồng thẩm định với sự tham gia của các chuyên gia về môi trường, tài nguyên nước thuộc các cơ quan khoa học và quản lý ở trung ương và địa phương. Tôi xin nói rõ, hồ sơ đầu tiên mà chúng tôi nhận được từ Công ty Vedan là vào tháng 3.2007, nhưng trải qua một thời gian xem xét phức tạp, mãi đến tháng 4.2008 mới kiến nghị cấp phép.
Trong quá trình xem xét cấp giấy phép xả nước thải cho Công ty Vedan, chúng tôi đã có lần trả lại hồ sơ của họ. Có thể vì điều này mà có thông tin cho rằng nhiều thành viên hội đồng thẩm định phản đối cấp giấy phép cho Công ty Vedan. Hồ sơ đầu tiên của công ty này không đủ điều kiện, hội đồng thẩm định không đồng ý nên chúng tôi trả hồ sơ ngay. Sau đó, chúng tôi nhận được hồ sơ mới, hội đồng thẩm định đã nhất trí xem xét đề nghị cấp phép, nhưng yêu cầu phải có các biện pháp kiểm tra, giám sát buộc doanh nghiệp thực hiện đúng quy định trong giấy phép như chất lượng nước thải đạt loại B, nơi xả nước...
* Liệu có tính toán đầy đủ được thiệt hại do ô nhiễm môi trường mà Vedan gây ra để buộc họ bồi thường?
- Thứ trưởng Trần Hồng Hà: Đây là một bài toán kinh tế rất khó. Tuy nhiên, có thể tính toán dựa trên cơ sở tổng lượng thải, hàm lượng thải và quy định trách nhiệm phải đóng phí môi trường của công ty. Hiện nay, theo giá thị trường trong nước, xử lý nước thải ô nhiễm đạt chất lượng loại B đang ở mức 5 triệu đồng/m3. Nếu nói đến các ảnh hưởng khác do ô nhiễm gây ra thì VN chưa tính toán đầy đủ được.
Quang Duẩn (ghi)
|
Quang Duẩn