* Thưa đại tá, những căn cứ nào để ông cho rằng sẽ khởi tố hình sự đối với việc Vedan xả nước thải ra sông Thị Vải?

- Phía Công ty Vedan đã vi phạm quy định về bảo vệ môi trường có hệ thống, cố ý vi phạm, tái phạm và gây hậu quả nghiêm trọng. Theo kết quả điều tra, đã đủ căn cứ để đề nghị khởi tố vụ án theo điều 183 Bộ luật Hình sự, tội danh: gây ô nhiễm nguồn nước. Cụ thể, công ty này đã cố ý cho lắp đặt hệ thống xả nước thải ra sông từ hàng chục năm nay; đã bị xử lý hành chính từ năm 2006 nhưng tiếp tục vi phạm; hậu quả thì ai cũng biết, chúng tôi đang cho tính toán định lượng.

Hiện chúng tôi đang chờ cơ quan chức năng của Bộ Tài nguyên và Môi trường thông báo kết quả giám định hàm lượng các chất độc hại có trong nước thải của Vedan thải ra sông Thị Vải. Chúng tôi sẽ chuyển hồ sơ sang Cơ quan Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ (C15, Bộ Công an) đề nghị cơ quan này ra quyết định khởi tố.

* Dư luận đặt câu hỏi liệu có sự bao che của cơ quan chức năng địa phương?

- Đến giờ chưa có tài liệu chứng minh sự bao che của cơ quan chức năng hoặc chính quyền địa phương đối với công ty này. Tuy nhiên, chúng tôi cho rằng Sở Tài nguyên - Môi trường (TNMT) Đồng Nai đã bộc lộ yếu kém khi không kiểm tra, giám sát việc xử lý nước thải ở công ty này. Năm 2006, Sở TNMT Đồng Nai đã xử phạt hành chính Vedan, công ty này đã đồng ý chi ra 15 tỉ đồng để khắc phục ô nhiễm môi trường. Như vậy, việc vi phạm ở công ty này đã phát hiện, đã xử lý nhưng đáng tiếc là Sở TNMT Đồng Nai không giám sát chặt chẽ và không phát hiện việc Công ty Vedan cố tình tái phạm.

* Sau hàng loạt vụ vi phạm quy định an toàn thực phẩm, vi phạm luật bảo vệ môi trường, tiến sĩ đánh giá thế nào về tình trạng ô nhiễm môi trường và an toàn vệ sinh thực phẩm ở Việt Nam?

- Tình trạng ô nhiễm môi trường và an toàn vệ sinh thực phẩm ở nước ta đã đến mức báo động đỏ. Ngay ở Hà Nội (không tính phần mới mở rộng), có trên dưới 70 bệnh viện, chỉ có 4-5 bệnh viện (ví dụ BV Thanh Nhàn, BV 198 Bộ Công an...) có hệ thống xử lý nước thải, còn lại chưa có hệ thống xử lý nước thải hợp tiêu chuẩn, phần lớn máu mủ, dung dịch mổ... đều đổ ra cống chung của thành phố. Hiện nay có khoảng 192 khu công nghiệp trong cả nước, trong đó có khoảng 70% vi phạm Luật Bảo vệ môi trường. Hàng loạt dòng sông đang chết dần chết mòn như sông Cầu, sông Đuống, sông Thị Vải, sông Đồng Nai...

Không chỉ sông Thị Vải, chúng tôi sẽ lập các chuyên án lần theo các dòng sông ô nhiễm, với mỗi dòng sông sẽ làm điểm một số doanh nghiệp gây ô nhiễm nặng để xử lý.

Bộ TN-MT từng cấp giấy phép xả nước thải cho Vedan! Ngày 23.4.2008, Công ty Vedan có giấy phép xả nước thải vào nguồn nước (sông Thị Vải) do Bộ Tài nguyên và Môi trường cấp. Ông Lê Huỳnh Bắc, Phó cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước (Bộ Tài nguyên và Môi trường) giải thích:   - Để được cấp phép, doanh nghiệp phải lập hồ sơ theo quy định, trong đó phải mô tả dây chuyền sản xuất, nói rõ là thải ra những thứ gì, nước thải có nồng độ các chất như thế nào... Chất thải phải đảm bảo tiêu chuẩn quy định của Nhà nước thì mới được thải ra ngoài môi trường. Và sau khi lấy ý kiến của Hội đồng thẩm định, Sở Tài nguyên và Môi trường địa phương, chúng tôi mới trình Bộ cấp phép. Đối với Vedan, khoảng nửa đầu năm 2007, chúng tôi nhận được hồ sơ xin phép của họ. Chúng tôi đã nhiều lần trả lại hồ sơ, yêu cầu họ phải bổ sung, giải trình. Mãi đến tháng 4.2008, Bộ mới đồng ý cấp phép cho Vedan. * Tức là khi được Bộ cấp phép, nước thải xả ra môi trường của Vedan vẫn chưa đảm bảo tiêu chuẩn? - Có một số thông số nước thải của Vedan vẫn vượt quá tiêu chuẩn cho phép, nhưng mình không thể nói là tôi không cấp cho ông được, vì thực tế dù mình không cho người ta xả thì họ vẫn cứ xả (?!). Chúng tôi đã kiểm tra dây chuyền xử lý nước thải của Vedan rồi, nếu như Vedan vận hành hệ thống xử lý tốt thì nước thải ra môi trường không có vấn đề gì. Nhưng ở đây, Vedan đã gian lận, tức là có dây chuyền xử lý đàng hoàng nhưng không vận hành để xử lý trên thực tế. Vì vận hành dây chuyền hệ thống xử lý nước thải rất tốn kém. Xuân Toàn (thực  hiện)

Káp Thành Long
(thực hiện)